Jean Hugo, schilder in de oorlog

Jean Hugo, schilder in de oorlog

  • Vervallen huis in La Targette.

    HUGO Jean (1894 - 1984)

  • Champien landschap.

    HUGO Jean (1894-1984)

  • Ruïnes bij Cantigny.

    HUGO Jean (1894-1984)

Vervallen huis in La Targette.

© ADAGP, foto RMN-Grand Palais - G. Blot

© ADAGP, foto RMN-Grand Palais - R. G. Ojeda

© ADAGP, foto RMN-Grand Palais - R. Ojeda

Publicatiedatum: oktober 2005

Historische context

Jean Hugo, een schilder in oorlog

Als literatuur nog steeds een prominente plaats inneemt in de rijke documentatie waarover historici beschikken om de pijnen van de Grote Oorlog te verklaren, is iconografie het onderwerp van steeds meer studies. Deze schilder, achterkleinzoon van Victor Hugo, verschijnt als een bevoorrechte getuige: gemobiliseerd vanaf 4 september 1914, gewond in 1915, keerde hij snel terug naar de gevechtszones tot 1917 en werd vervolgens naar Lotharingen gestuurd, naar de Amerikaanse leger; de route die hij moet volgen, geeft hem een ​​compleet overzicht van het operatiegebied. Hij vertelt deze afleveringen zelf in een boek met herinneringen, De blik van herinnering, maar zijn geschetste schetsen ter plaatse zijn minstens zo rijk aan informatie, zowel over het dagelijks leven van de soldaten als over de verstoorde landschappen die hij doorkruist.

Foto analyse

Een getuigenis over de vernietiging

Half mei 1915 maakte sergeant Hugo in Artois kennis met vuur. Hij ontmoet gedemoraliseerde troepen, die net vreselijke tegenslagen hebben meegemaakt en naar achteren trekken, en hij ontdekt dat bijna alle soldaten zijn gedood. In de loopgraven die bij het dorp La Targette zijn gegraven, worden de kunstenaar en de mannen onder zijn bevel al snel geconfronteerd met afschuw. Een granaat raakt de troepen, waardoor Hugo op de grond wordt geslagen en er een wordt gedood. De zwarte potloodtekening, getiteld Vervallen huis in La Targette, lijkt veel terughoudendheid te tonen: het strippen van de lijnen en de eenvoud van de gebruikte techniek plaatsen hem op de antipoden van de grootsheid die doorgaans vereist is als het gaat om het tonen van de vernietiging en het aan de kaak stellen van de barbarij van de vijand. De besparing van middelen is des te opmerkelijker daar de grafieken aangeven dat het werk nadien werd herwerkt (waarschijnlijk in 1919).
In april 1916 werd Jean Hugo bevorderd tot tweede luitenant en naar Verdun gestuurd. Hij werd onderworpen aan bombardementen, regelmatige aanvallen en tegenaanvallen, en zelfs, in mei 1917, een paar muiterijen die hij moest onderdrukken. Nadat hij in juli van hetzelfde jaar zijn eenheid had opgeheven, trok hij door Champien, een dorp in Picardië, waarvan hij een schets maakte in pen en bruine inkt. Met veel nuchterheid roept hij ook daar weer de huizen op die door de Duitsers opengereten waren voor hun strategische terugtrekking. In dezelfde regio, een jaar later, zijn zijn indrukken vrij eenvoudig: de pagina's van het notitieboekje met de ruïnes van Cantigny zijn beperkt tot een rokerige lijn, doorgesneden door een paar gekke lijnen getrokken door kale boomtakken.

Interpretatie

Een bijzondere iconografie, van delicate lectuur

Gemobiliseerd tot februari 1919 voltooide Jean Hugo zijn dienst in de Palts en profiteerde hij van de lange vrije tijd om de meeste van zijn tekeningen te verfijnen, waarvan sommige dienden als canvas voor aquarellen. In de landschappen van La Targette, Champien of Cantigny wil de ‘simpele’ combinatie van bochten en rechte lijnen misschien een indruk achterlaten van strippen. Het cruciale punt is of de gebruikte taal inherent expressief is of dat het een puur esthetisch essay is. Om voor de hand liggende redenen kan de schets die ter plaatse is gemaakt, op het moment van een bombardement of geweervuur, niet worden voltooid. Je zou kunnen denken dat de keuze voor verwoeste landschappen, bescheiden huizen die een bloeiende boerenactiviteit herbergden op de rijke terroirs van Noord-Frankrijk, een indicatie is van een gemoedstoestand. Het is een kwestie van op zichzelf blijven, want deze documenten zijn niet a priori bedoeld om tentoongesteld te worden, de herinnering aan melancholische episodes.
Na de volwassen leeftijd te hebben bereikt, lijkt Hugo een techniek en een houding aan te nemen die die van Cocteau en zijn gevolg benaderen, het verfijnde milieu van schilders, schrijvers en componisten die de toon zetten voor de onmiddellijke nasleep. -oorlog. Als deze ader, waarin we een invloed van het kubisme aanduiden - de elegante constructie van de composities doet soms denken aan het werk van Roger de La Fresnaye - zonder toekomst blijft, laat de originaliteit van Hugo's werk er geen twijfel over bestaan. in perspectief met andere hedendaagse afbeeldingen van verwoeste dorpen of steden, bijvoorbeeld die achtergelaten door Bouchor, schilder van de legers, wiens vakmanschap meer academisch is.

  • Oorlog van 14-18
  • ruïnes
  • Cocteau (Jean)

Bibliografie

Pierre VALLAUD, 14-18, Eerste Wereldoorlog, delen I en II, Parijs, Fayard, 2004 TentoonstellingscatalogusJean Hugo, Tekeningen van de oorlogsjaren (1915 - 1919)Parijs, edities RMN en Actes Sud, 1994 Mario ISNENGHIEerste WereldoorlogParijs-Florence, Casterman-Giunti, 1993.

Om dit artikel te citeren

Hervé CULTRU, "Jean Hugo, schilder in oorlog"


Video: Maarten van Rossem - WO I en II deel 1